TÌM HIỂU: LỄ HỘI OK OM BOK CỦA ĐỒNG BÀO KHMER NAM BỘ
1. Tên gọi Ok Om Bok ?
Lễ Hội Ok Om Bok hay còn được gọi là Lễ cúng Trăng hoặc Lễ đút cốm dẹp. Theo phong tục Khmer, lễ hội là dịp để người dân tạ ơn Mặt Trăng vì đã điều hòa thời tiết, giúp cây trồng phát triển và mang lại mùa màng tốt tươi. Đây là một trong ba lễ hội lớn của đồng bào Khmer Nam Bộ, bên cạnh Tết Chôl Chnăm Thmây và lễ hội Sene Dolta.

2. Thời gian diễn ra
Lễ hội được tổ chức vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hằng năm. Vào ngày 14 và 15 tháng Ka-Đâk (theo lịch pháp của đồng bào Khmer Nam Bộ). Thời điểm này thường gắn với lúc kết thúc vụ mùa, khi người dân thu hoạch lúa và chuẩn bị những lễ vật để dâng cúng Mặt Trăng. Lễ hội diễn ra tại nhiều địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống, đặc biệt nổi bật ở Sóc Trăng (nay thuộc thành phố Cần Thơ), Trà Vinh (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) và An Giang.
3. Ý nghĩa của lễ hội Ok Om Bok
Lễ hội Ok Om Bok có nhiều ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của người Khmer:
- Ý nghĩa tín ngưỡng: Thể hiện lòng biết ơn đối với Mặt Trăng, vị thần được người Khmer tin rằng có ảnh hưởng đến thời tiết và mùa màng.
- Ý nghĩa nông nghiệp: Cầu mong mưa thuận gió hòa, cây trồng phát triển, mùa màng bội thu.
- Ý nghĩa cộng đồng: Tạo cơ hội để mọi người gặp gỡ, giao lưu, vui chơi và tăng cường tình đoàn kết.
- Ý nghĩa văn hóa: Góp phần bảo tồn phong tục, tập quán, nghệ thuật, trang phục và những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Khmer.
- Ý nghĩa du lịch: Giới thiệu hình ảnh quê hương, con người và văn hóa Khmer đến du khách trong và ngoài nước.

Thả hoa đăng tại Ao Bà Om - Nguyệt Hoá - Vĩnh Long (Trà Vinh cũ)
4. Lễ vật dâng cúng là gì?
Trong lễ cúng Trăng, người Khmer thường chuẩn bị những lễ vật truyền thống như:
- Cốm dẹp: Lễ vật đặc trưng và quan trọng nhất của lễ hội, được làm từ nếp non rang rồi giã dẹp.
- Chuối: Tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và no đủ.
- Dừa: Là lễ vật quen thuộc trong các nghi lễ truyền thống của người Khmer.
- Khoai lang, khoai môn: Những nông sản do người dân trồng và thu hoạch.
- Các loại bánh và trái cây: Thể hiện thành quả lao động và lòng thành kính dâng lên Mặt Trăng.
Các lễ vật được bày biện trang trọng trên mâm cúng. Sau nghi lễ, người lớn thực hiện phong tục đút cốm dẹp cho trẻ em và hỏi về những ước nguyện của các em. Hoạt động này rất thú vị bởi vừa đút và nói ra những nguyện ước không thành lời tạo ra tiếng cười nhưng điều đó làm cho không khí lễ hội thêm vui tươi xoá đi cơ cực trong đời sống sinh hoạt hằng ngày.
5. Các hoạt động trong lễ hội
a. Lễ cúng Trăng: Người dân tập trung tại sân nhà, chùa hoặc nơi tổ chức lễ hội để thực hiện nghi thức cúng Trăng, cầu bình an và mùa màng tốt tươi.
b. Giã cốm dẹp và đút cốm dẹp: Người dân cùng nhau làm cốm dẹp, thưởng thức món ăn truyền thống và thực hiện nghi thức đút cốm dẹp cho trẻ em.

Nghi thức đút cốm dẹp (người lớn trong nhà hoặc các sư lớn tuổi đút cốm dẹp cho các bạn trẻ)
c. Đua ghe Ngo: Các đội ghe Ngo đại diện cho những ngôi chùa Khmer tham gia tranh tài trên sông. Đây là hoạt động thể thao đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách.
d. Thả đèn nước và đèn gió: Những chiếc đèn được trang trí rực rỡ, mang theo ước nguyện về bình an, may mắn và hạnh phúc.
e. Biểu diễn văn nghệ truyền thống: Có các tiết mục múa Rom Vong, biểu diễn Dù Kê, nhạc ngũ âm và những chương trình nghệ thuật mang đậm bản sắc Khmer.
f. Hội chợ và trò chơi dân gian: Tổ chức các gian hàng ẩm thực, giới thiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương và những trò chơi dân gian vui nhộn.

Nhộn nhịp lễ hội Ok Om Bok
6. Là du khách, có thể tham gia những hoạt động nào?
Khi đến tham dự lễ hội Ok Om Bok, du khách có thể:
- Tham quan các ngôi chùa Khmer có kiến trúc độc đáo và tìm hiểu văn hóa, tín ngưỡng của người Khmer.
- Xem và cổ vũ các đội ghe Ngo thi đấu.
- Thưởng thức các món ăn truyền thống như cốm dẹp, bánh tét cốm dẹp và các món ăn Khmer.
- Tham gia các trò chơi dân gian, hoạt động giao lưu văn nghệ.
- Xem các chương trình múa truyền thống và biểu diễn nhạc ngũ âm.
- Mua quà lưu niệm, sản phẩm thủ công và đặc sản địa phương.
- Chụp ảnh, tìm hiểu phong tục tập quán và trải nghiệm đời sống của người dân Khmer.
Lưu ý: Du khách nên tôn trọng không gian thờ cúng, trang phục lịch sự khi vào chùa và hỏi ý kiến trước khi chụp ảnh trong các nghi lễ.
Ở từng địa phương đều có lịch hoạt động diễn ra lễ hội, ở các tỉnh Sóc Trăng, Trà Vinh, An Giang, Kiên Giang nơi có đông đảo đồng bào Khmer sinh sống sẽ có những đặc trưng riêng. Đồng bào người Khmer rất mến khách khi đến cùng chung vui tham già và đừng quên gửi lời chúc đến người dân tham gia lễ hội.